Қазіргі өмір ағымы жиі стресспен ұштасып жатады. Алайда тұрақты жүйке кернеуінің тіс пен иек саулығына кері әсерін тигізетіні туралы көп адам ойлана бермейді. Бір қарағанда, стресс пен стоматологиялық мәселелердің байланысы байқалмауы мүмкін, бірақ зерттеулер созылмалы мазасыздықтың ауыз қуысы үшін ауыр салдарға әкеп соқтыратынын көрсетеді.
Стресс тіске қалай әсер етеді?
Бруксизм – эмальдың жасырын жауы
Ағзаның стреске беретін жиі реакцияларының бірі – бруксизм, яғни ұйқы кезінде немесе күндіз тісті қайрау. Жоғары мазасыздыққа бой алдырған адамдар көбіне байқаусызда тістерін қатты түйістіріп жүреді.
- Тіске түсетін тұрақты жүктеме эмальдың қажалуына әкеледі.
- Тістің ыстық пен суыққа сезімталдығы артады.
- Микрожарықшақтар пайда болып, кейіннен олар тістің сынуы мен зақымдануына себеп болуы мүмкін.
- Егер бруксизмді емдемесе, бұл тістің бұзылуына және жақ буындарының ауруына әкелуі ықтимал.
Иммунитеттің әлсіреуі және иектің қабынуы
Стресс иммундық жүйені тежейді, бұл ағзаны инфекцияларға, соның ішінде иек ауруларына қарсы дәрменсіз етеді.
Гингивит пен пародонтит созылмалы жүйке кернеуінен зардап шегетін адамдарда жиі кездеседі.
Иек қанап, қабынуы мүмкін және біртіндеп өз құрылымын жоғалтады, ал бұл асқынған жағдайларда тістің түсуіне әкеледі.
Егер дер кезінде шара қолданбаса, тіндердің бұзылу процесі қалпына келмейтін жағдайға жетуі мүмкін.
Ауыз қуысы гигиенасына немқұрайлы қарау
Жұмысқа басымен кіріп кеткен көптеген адамдар тісті жүйелі түрде тазалауды ұмытып кетеді немесе оны ретсіз жасайды.
- Тіс қағының жиналуы кариестің дамуын тездетеді.
- Темекі шегу, кофе мен алкогольді шектен тыс тұтыну сияқты зиянды әдеттер тіс пен иектің күйін нашарлатады.
- Стресс кезінде түнде тәтті жеу бактериялардың көбеюі үшін мінсіз жағдай туғызады.
Ауыз қуысына тұрақты күтім жасалмаса, мәселелер ауырсыну сезімі пайда болғанша байқалмай жинала беруі мүмкін.
Тісті стресс салдарынан қалай қорғауға болады?
Стресс деңгейін бақылаңыз
- Физикалық белсенділік: спорт кортизол деңгейін төмендетуге көмектеседі.
- Медитация, йога және тыныс алу жаттығулары босаңсуға көмектеседі.
- Толыққанды ұйқы ағзаның күшін қалпына келтіреді және мазасыздықты азайтады.
Дұрыс тамақтаныңыз
Кейбір өнімдер жүйке жүйесін тыныштандырып қана қоймай, тіс эмалін нығайтуға да көмектеседі.
- В тобындағы дәрумендер (тұтас дәнді дақылдар, жаңғақтар) стресті азайтуға көмектеседі.
- Кальций мен магний (сүт өнімдері, балық, көкөністер) тіс эмалін қорғайды.
- Омега-3 май қышқылдары (албырт балығы, зығыр майы) иектің қабынуын болдырмайды.
Салауатты рацион ағзадағы минералдар тепе-теңдігін сақтайды, бұл тек жүйке жүйесі үшін ғана емес, тіс саулығы үшін де пайдалы.
Қорғаныш капаларды қолданыңыз
Егер сізде бруксизм болса, стоматологтар ұйқы кезінде арнайы капаларды тағуды ұсынады. Олар эмальдың қажалуына жол бермейді және тістерді микрозақымданулардан қорғайды.
Стоматологқа тұрақты түрде барыңыз
- Кәсіби тазалау тіс қағын кетіруге және иектің қабынуын болдырмауға көмектеседі.
- Бруксизмді диагностикалау мәселені уақытында анықтап, эмальдың бұзылуын болдырмауға мүмкіндік береді.
- Тіс сезімталдығын емдеу микрожарықшақтардың дамуына жол бермейді.
Стоматолог мәселені неғұрлым ерте анықтаса, оны шешу соғұрлым оңай болады!
Қорытынды
Стресс шынымен де тіс пен иекке зиян тигізіп, бруксизмге, қабынуға және кариеске әкелуі мүмкін. Алайда, жүйке кернеуінің деңгейін бақылап, алдын алу шараларын сақтау арқылы көптеген мәселелерді болдырмауға болады.
Өз денсаулығыңызға күтім жасаңыз – сонда күлкіңіз әрқашан әдемі болады!
